سفر هامکان های تفریحی

مکان‌های باستانی حیرت‌آور در غرب ایران

Awe-inspiring ancient sites of western Iran

سفر با طعم وحشت و هیجان

مکان‌های باستانی حیرت‌آور در غرب ایران ؛ چراغ‌های پرنور و لذت‌های توریستی اصفهان و شیراز را پشت سر بگذارید تا در حیات وحش غبارآلود ایران باستان آثاری شگفت‌انگیز بیابید که قدمتی چندهزارساله دارند.

از تخته‌سنگ‌های پوشیده در برف شمالی گرفته تا بیابان‌های سوزان جنوبی، در این جست و جوی شجاعانه به دنبال این گنجینه‌های دورافتاده (که بسیاری از آنان در لیست یونسکو قرار دارند)، از ارتفاعات آتش‌فشانی فرسوده عبور خواهید کرد، به بررسی دره‌های رودخانه خواهید پرداخت و از زیر نگاه خیره و فراموش‌شده‌ی قلعه‌ها گذر خواهید کرد.

به سر گذاشتن کلاهی ملهم از ایندیانا جونز برای این سفر هیجان‌انگیز اختیاری است. 

تخت سلیمان

تخت سلیمان

اولین مقصد سفر هیجان انگیز به مکان‌های باستانی حیرت‌آور در غرب ایران تخت سلیمان است.

این مجموعه‌ی اسرارآمیز از ویرانه‌های ۱۵۰۰ ساله آن سوی لبه‌ای آتش‌فشانی در بیابان‌های متروک غرب زنجان، در نزدیکی شهر کوچک تکاب، واقع شده و بسیار هم دور است.

این مکان که زمانی آتشکده‌ی زرتشتی مهمی بوده به این دلیل تخت سلیمان نام گرفت تا آتشکده را تحت عنوان حیله‌ای محلی از حمله‌ی اعراب در قرن هفتم حفظ کند.
زمین‌های اطراف دربرگیرنده‌ی یک حوضچه‌ی بزرگ آب گرم، شواهدی بیشتر مبتنی بر آتش‌فشانی بودن ناحیه، و ساختمان‌های سنگی تصادفی است که در مراحل مختلف مرمت قرار دارند.

زندان سلیمان که در همان نزدیکی واقع شده صعودکنندگان را با منظره‌ای از دهانه‌ی آتشفشانی گوگردی مواجه خواهد کرد که تعدادی حوضچه‌ی آب گرم به آهستگی در اطراف آن می‌جوشند.

کلیساهای ارمنی

کلیساهای ارمنی

گفته می‌شود تادئوس و بارتلومیو قدیسانی بودند که مسیحیت را در قرن یک پس از میلاد به ارمنستان و شمال ایران وارد کردند و میراث آنان سه کلیسای نفیس و دورافتاده است که در مرزهای کوهستانی وحشی غرب ایران واقع شده‌اند.

یکی دیگر از مکان‌های باستانی حیرت‌آور در غرب ایران این مکان‌های زیارتی هستند، که قدمت آنان به سال ۷۰۰ پس از میلاد بازمی‌گردد، همچنان حائز اهمیت بوده و از زمین‌لرزه‌ها، جنگ‌ها، دیکتاتورهای دمدمی مزاج و مرمت‌های نامعتبر جان سالم به در برده‌اند.

قابل دسترس‌ترین آنان، کلیسای سنت استپانوس، بر دره‌ای سرخ و در‌حال فروریختن برفراز رود ارس واقع شده است. با‌اینکه قبه‌های سنگی پرزینت، حکاکی‌های خارجی و راهروهای سرپوشیده‌ی متصل بازسازی شده‌اند، ورودی اصلی همچنان در دست مرمت است.

یکی از قدیمی‌ترین مکان‌های باستانی حیرت‌آور در غرب وحشی ایران، که قره کلیسا نام دارد و کامل‌ترین نیز هست، به تنهایی بر تپه‌ای بادخیز در نزدیکی مکان جنگ تاریخی چالدران واقع شده.
دو برج بر کتیبه‌های سنگی که به دقت حکاکی شده و قدیسان و شمایل مذهبی را نمایش می‌دهد سایه می‌اندازند و هر ساله در این مکان جشنی تابستانی برگزار می‌گردد.

افراد نترس و ماجراجو از یافتن کلیسای سوم به وجد خواهند آمد، کلیسای کوچک زور زور که بر فراز آب‌های خروشان رود زنگمار که سدی بر آن قرار دارد، در چهل کیلومتری شهر قلعه‌ای ماکو واقع شده است. یک راهنمای خوب به همراه داشته باشید.

دره‌ی رود ارس

دره‌ی رود ارس

درست در مرز شمالی ایران با آذربایجان و ارمنستان، که همچنان هم در مورد منطقه‌ی قره‌باغ کوهستانی با یکدیگر اختلاف دارند،سومین مورد از مکان‌های باستانی حیرت‌آور در غرب ایران دره‌ی چشم‌نواز رود ارس قرار دارد که از زمان کتاب مقدس تاکنون میزبان تاجران، جاسوسان و ارتش‌های غارتگر بوده است.

جاده‌‌ی موازی با کرانه‌های جنوبی و دراماتیک ایران، که امنیت آن با قرار گرفتن در صفی از برج‌های دیده‌بانی تأمین می‌شود، به شکلی حیرت‌آور از میان روستاهای خشتی، ویرانه‌های در حال فروریختن، قله‌های مرتفع دندانه‌دار عبور می‌کند.

این مطلب که ایا ارس به‌واقع همان رودخانه‌ی گیهون از باغ عدن است یا خیر قابل بحث است، اما واضح است که کرانه‌ی شمالی با ایستگاه‌های بمباران‌شده، قطارهای متروک و تونل‌های مسدود نمی‌تواند بهشت باشد.

نکات برجسته‌ی دره عبارتند از حمام کُردشت، حمام زیرزمینی باستانی در نزدیکی ارمنستان، و پل‌های خداآفرین، که از قرن سیزدهم تاکنون، که این مکان به زمینی متروک و آخرزمانی تبدیل شده است، سطح ارس را پوشانده‌اند.

درحالی‌که پیمودن دره در سمت ایران کاملاً امن است باید هنگام عکس گرفتن احتیاط کنید، چراکه گاردهای مرزی این ناحیه به پارانوید بودن مشهور‌اند.

بازار تبریز

بازار تبریز

احتمالاً راحت‌ترین بخش مکان‌های باستانی حیرت‌آور در غرب ایران , بازار پراکنده و همچنان زنده‌ی تبریز باشد، که یکی از بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین بازارهای سرپوشیده در جهان است.

تبریز که روزگاری پایتخت ایران بوده امروزه شهری مدرن با جمعیتی بالغ بر دو میلیون نفر است و هزارتوی معابر طاق‌دار، غرفه‌ها، کارگاه‌های هنری، چایخانه‌ها و کاروانسراهای بازار آن بیش از یک هزاره پذیرای مسافران و تاجران جاده‌ی ابریشم بوده است.

بازارهای فرعی تنوعی چشمگیر از فرض، ادویه‌جات، طلا، نقره، مس، لوازم خانه، کفش، لباس، سرامیک و محصولات تازه است. ممکن است شما نیز همچون تسیوس، که در اساطیر یونان برای نبرد با میناتور پا به هزارتو گذاشت،  به رشته نخی بلند نیاز پیدا کنید.

قلعه بابک

قلعه بابک

بابک خرم‌دین، ملی‌گرای آذری و پسر بد محله، دژ قرن نهمی شگفت‌انگیز خود را بر پرتگاهی سنگی در تپه‌های شمالی و برفراز شهر کلی‌بر ساخت.

امروزه، می‌توان با چند ساعت پیاده‌روی و کوه‌نوردی سخت از روستای پایین قلعه به آنجا رسید. مسیر نهایی بر پلکانی سنگی که از شکافی در صخره عبور می‌کند و پایین آن جز پرتگاه چیزی نیست آثار تالکین را به ذهن می‌آورد.

منظره‌ی ۳۶۰ درجه‌ای که در اثر این پلکان به وجود آمده به شکلی مناسب خیره‌کننده بوده و خود قلعه نیز در نور کم اواخر پاییز و اوایل بهار بسیار خوش‌عکس است. تابستان‌ها به قلعه نروید چراکه در طول مسیر کوهنوردی هیچ سایه‌ای وجود نخواهد داشت.

مقبره‌ی شیخ صفی‌الدین

مقبره‌ی شیخ صفی‌الدین

پشت دیوارهای بلند بر گذر اصلی اردبیل یکی دیگر از مکان‌های باستانی حیرت‌آور در غرب ایران یکی از بزرگترین پدران سوفیسم، شیخ صفی، آرمیده است.

این مقبره در اصل پس از مرگ وی در سال ۱۳۳۴ میلادی توسط پسرش صدر بنا شد و صفویان که نام خود را از او می‌گرفتند بنا را در قرن شانزدهم میلادی گسترش دادند.

یونسکو موزاییک‌های آبی پیچیده و سقف‌های طاق‌دار داخلی، حیاط‌های کاشی‌کاری شده، باغ‌های رسمی، آشپزخانه‌ها، حمام‌ها و ساختمان‌های حمایتی بی‌شمار این بنا را تحت عنوان مثالی سرآمد از معماری سنتی ایرانی بازمی‌شناسد.

در اطراف این بنا چند موزه وجود دارد و عملیات مرمت در حینی که زائران سوفی، دانشجویان هنر اسلامی و توریست‌های کنجکاو به آنجا می‌روند ادامه می‌یابد. مایه‌ی تأسف است که بیشتر آثار مجموعه‌ی مشهور سفال امروزه در سنت پترزبورگ قرار دارد.

قلعه رودخان

قلعه رودخان

نزدیک به روستای ماسوله که حتماً عکس‌های زیادی از یکی از مکان‌های باستانی حیرت‌آور در غرب ایران دیده‌اید قلعه‌ی رودخان  که مثالی خوب از قلعه‌های دوران سلجوقی بوده و بر تکه‌ای جنگلی از رشته‌کوه البرز چنگ می‌زند.

این بنا در اصل مربوط به دوره‌ی ساسانی (ایرانیان پیش از اسلام) است، سلجوقیان (ترکان قرون وسطی) و گزارش‌ها در رابطه با استحکامات گره‌دار فعلی، که ۱۵۰۰ متر دیوار ضخیم سنگی، درهم‌آمیخته با پنجره‌های باریک کمان‌داران و حفره‌های روغن جوشان، برج‌های متعدد و پورش‌ناپذیر را به هم متصل می‌کند، ۸۰۰ سال بعد سررسیدند.

راه رسیدن به این قلعه‌ی بی‌رحم مسیری به شدت شیب‌دار (اما خوشبختانه در سایه) است. پله‌های سنگی فرسوده از نهری خزه‌پوش بالا رفته و از میان جنگلی انبوه به دروازه‌ی ورودی دلهره‌آور ختم می‌شود. می‌توانید در مسیر استراحت کرده و با محلیان که به رفتار دوستانه مشهور‌اند چای بنوشید.

شوش

شوش

برای دیدن مکانی دیگر از مکان‌های باستانی حیرت‌آور در غرب ایران نیازی نیست از شهر خارج شوید، آبادی مدرن شوش حول پایه‌ی شوش باستان، که آثار باستانی آن تپه‌ی مرکزی با سطح صاف را اشغال کرده، شکل گرفته است.

شوش به مدت بیش از شش هزاره محل سکونت مردمان بوده و نام اشغالگران آن فهرستی ناتمام است.

یکی از این افراد داریوش کبیر بود، که سالن‌های بدون دیوار با ستون‌ را دوست داشت و آن را به عنوان پایتخت برگزید؛ سالن بزرگ آپادانا نمونه‌ای پیشینی از نسخه‌ی بزرگتر آن در پرسپولیس است.در این مکان می‌توانید تمامی کلیشه‌های باستان‌شناختی کلاسیک – اجسام خاکی، ستون‌های شکسته، گودال‌های حفر‌شده، گرمای هوا و حس عجیب و غریب بیابان – را پیدا کنید. همانطور که از شغل آنان برمی‌آید، مغولان شوش را با خاک یکسان کردند.

مقبره‌ی الجایتو

مقبره‌ی الجایتو

این سفینه‌ی فضایی آجری با گنبد فیروزه‌ای که بر اراضی خشک سلطانیه قرار دارد بازمانده‌ای روشن از سرزمینی است که روزگاری مغول‌ها بر آن حکم می‌راندند.

یونسکو این بنا را شاهکار معماری دوران خود خوانده است و ما نیز این بنا را در زمره مکان‌های باستانی حیرت‌آور در غرب ایران آورده ایم، گنبد دوپوسته‌ی خلاقانه (با ارتفاع حدوداً پنجاه متر) بر پایه‌ای هشت‌ضلعی قرار گرفته است که هشت مناره حول آن قرار دارند و واضح است که ایوان‌ها در مهندسی قرن چهاردهم بسیار بدیع بودند – برخی بر این عقیده‌اند که این بنا بر تاج‌محل، که سه سده بعد ساخته شد، تأثیر گذاشته است.

درحالی‌که فضای داخلی هنوز داربست دارد، پله‌های مستحکم بنا بالا رفته و به بالکن‌های مرتفع ایوان‌دار مزین به کاشی‌کاری پیچیده ختم می‌شوند، که منظره‌ای بی‌بدیل از حومه‌ و چند ویرانه‌ی دیگر ارائه می‌دهد.

چغازنبیل

چغا زنبیل

بزرگترین زیگورات (ساختمان چندطبقه‌ به شکل مربع که هر طبقه با بالا رفتن، همچون کیک عروسی چند‌طبقه، کوچکتر می‌شود انگار دست به آسمان دراز کرده است)، آجری جهان در دشت خوزستان میان شوش و شوشتر قرار دارد که در عین حال بهترین نمونه‌ی بازمانده از معماری ایلامی و یکی از بینظیرترین مکان‌های باستانی حیرت‌آور در غرب ایران است.

با بیش از ۳۰۰۰ سال قدمت، این بنا که به اینشوشیناک خدای ایلامی تقدیم شده است، در اصل پنج طبقه داشته که روی آن یک معبد قرار داشته است.

امروزه تنها می‌توانید از طبقات پایینی بازدید کنید – در طبقات پایینی به دنبال کتیبه‌ی خط میخی که دورتادور پایه‌ی بنا تا ارتفاع سر انسان بالا رفته بگردید و از دیدن ردپای حفظ‌شده‌ی یک کودک بر سنگفرش غافل نمانید.

این زیگورات آتشین‌فام در انوار سوزان خورشید محتضر کویر شبیه به ساختمانی از مریخ است.

سازه‌های آبی شوشتر

شوشتر

شگفت‌آور است که با گروهی از مهندسان رومی که به اسارت گرفته‌اید چه کارها که نمی‌توان کرد و  یکی از مکان‌های باستانی حیرت‌آور در غرب ایران را ساخت.

در افسانه‌ها آمده است زمانی که مرد محلی پرزور شاپور اول امپراطور والرین را در ۲۶۰ پیش از میلاد شکست داد نیرو‌های او را به کار گرفت تا رود کارون در شوشتر را مهار کنند.

جزئیات این سامانه‌ی آبیاری که آن زمان نیز کاری نیمه‌تمام از زمان داریوش در ۵۰۰ سال پیش بود به راستی حیرت‌آور است. سدها، پل‌ها و بندها آب کارون را به کانال‌ها و تونل‌هایی زیرزمینی هدایت می‌کردند تا چند آسیاب آبی را به کار بیاندازند، زه آب حاصل باعث حاصل‌خیز شدن دشت بایر خوزستان شد.

بخش‌هایی از این سامانه تا ۲۰۰۰ سال بعد نیز استفاده می‌شدند و با به کار انداختن یک ژنراتور آبی کوچک برق تولید می‌شد.

برخی از پل‌های این مجموعه امروز فروریخته‌اند با این حال، آبی که در تونل‌های آسیاب جریان داشته و بر کانال نگه‌داری می‌ریزد هنوز هم منظره‌ای بسیار دیدنی خلق می‌کند.

مقاله پیشنهادی
6 راز سرپوشیده‌ی گردشگری ایران

شما هم از داستان ها و تجربیاتتون هیجان انگیز خود را از سفر به مکان‌های باستانی حیرت‌آور در غرب ایران برایمان بگویید.
دیدنی روزهای خوشی را برای شما آرزو میکند.

 

 

5/5 ( 1 نظر )
برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *